Ana içeriğe atla

Psikoloji nasıl İslamileştirilebilir?

 


Bu konuda, bir önceki yazımda bahsettiğim Zuhal Ağılkaya Şahin'in makalesi yine bizim için yol gösterici olacaktır. Makalede farklı yazarlardan bu konuda alınan yöntemler reçetelenmiş. Bunları ele alarak ilerleyelim. 

1. Modern psikolojinin temel kavram, kuram ve yöntemlerinin bilinmesi ve eleştirilmesi: bu noktada kişinin ruh sağlığı alanından birisi olması çok önemli. Özellikle uyduruk sertifikalarla bu alanda çalıştığını iddia edenler için böyle bir yeterlilik söz konusu değildir. Ülkemizde bu alanda çalışanlar genel olarak ilahiyat kökenli olduğu için onların da din psikolojisi yüksek lisansını yapmış olmaları ve alanda gerekli donanıma sahip olmaları önemlidir. Ancak yine de din psikolojisi yüksek lisanlarında verilen dersler hakkında çok bilgi sahibi değilim. Eğer sadece giriş düzey dersler veriliyorsa ve kişilik kuramları ve diğer alanlarda ayrıntılı dersler yoksa bu kişilerin modern psikoloji kuramlarına yeterince vakıf olmaları zorlaşmaktadır. Ancak tabiki yeterli eğitim alındığında durum değişecektir. Bunun dışında bir de sadece ilahiyat lisans mezunlarına kısa eğitimlerle manevi danışmanlık sertifikaları veriliyor. Burada ise sıkıntı söz konusu. Çünkü alan mezunları her bir dersi bir dönem veya sene boyunca alırken bu insanların konuya kısa eğitimle vakıf olacaklarını düşünmek tamamen yanlıştır. Bu sebeple manevi danışman dediğimiz insanların psikolojik bir danışma hizmeti veremeyeceği ve bu alanda çalışamayacağı aşikardır. Bu kişiler sadece insanlara sadece kendi alanlarında, yani dini konularda danışmanlık verebilirler.

2. Batı psikolojinin hatalarına vakıf olan Müslümanlar tarafından, Müslümanlara yönelik ders kitaplarının yazılması ve uygun eğitim programlarının geliştirilmesi:

Burada iş akademisyenlere düşüyor. Ki umarım zamanla bu tarz kitap ve yayınlar artar. Şuan kaynak tarayınca eskiye göre (5-6sene öncesi) daha fazla kaynak bulabiliyoruz. Ama yine de çok daha fazla ve nitelik olarak da iyi kaynağa ihtiyacımız var.

3. Tarihte ve günümüzde Müslüman bilim insanlarının psikolojiye ilişkin çalışmalarının toplanması ve değerlendirilmesi: 

Ilmün-nefs ile ilgili kaynak olabilecek alimler hakkında bildiklerimi yazmıştım. Aldığımız eğitimler dolaysıyla psikoloji deyince aklımda Freud, Maslow, Jung gibi isimlerin tarzı ve çalışmaları geldiği için farklı bir perspektif geliştirmek için İslam alimlerinin konuya yaklaşımını okumak muhakkak katkı sağlayacaktır.

4. İlahiyatçı ve sosyal bilimciler arası iş birliği:

Bu konu da önem arz ediyor. Şahsen ruh sağlığına yönelik eğitim almamıza rağmen ilahiyat bize daha uzak bir alan. Bunun yanında felsefe, sosyoloji gibi alanlarda bilgi sahibi olmak önemli. Ne kadar disiplinler arası çalışma olursa o kadar faydalı ürünler ortaya koyulacaktır. Ancak malumdur ki şuan ruh sağlığı çalışanları bile kendi aralarında alan meseleleri ile ilgili yoğun tartışmalar içerisindedir. Bu da diğer disiplinlerle çalışmaktan önce birlikte çalışmayı bile zorlaştırmaktadır. Buradan yeri gelmişken arkadaşım Şeyma'ya selam yolluyorum. Kendisi ilahiyatçı ve eşi PDRci. Kendisinin din psikolojisine ilgisi var. Eşi ile birlikte kollektif bir çalışma yapmaları gibi bir durumun ne kadar iyi olabileceğini düşünüyorum. 

5. Psikolojinin İslami bir teorik çerçevesinin oluşturulması, tanımlanması, konu ve kapsamının belirlenmesi ve bu çerçevede ruh sağlığı, kişilik, iyileşme gibi temel kavramların işlevsel tanımların oluşturulması

6.İslam miras, kültür ve değerler (Kur’an, sünnet, şeriat, İslam ahlakı) hakkında bilgi ve bunların psikolojiye dahil edilmesi

7. Farklı danışmanlık alanlarında psikolojik problemlere yönelik İslami tedavi yollarının geliştirilmesi: bu konu hem uzun vadede hem de kısa vadede önem arz ediyor. Özellikle günümüzde dini hassasiyetlerine uymadığı için psikolojik yardım almayan insanlar var. Veya bu insanlar kendilerine uygun psikolojik yardım verecek kişilerden yardım almak için uzun arayışlar içerisinde olabiliyor. 

8. Psikoloji alanında İslami bakış açısıyla yeni bilimsel araştırmaların ve toplantıların yapılması (Müslüman ruh ve sinir hastanelerinde incelemeler, ibadetler (namaz, zikir)anındaki psiko-fizyolojik değişimler üzerine araştırmalar): yeni yeni sosyal medya üzerinden örgütlenen grupların yanında ciddi işler yapanlar da mevcut.

9. Empirik ve aşkın bilginin bütünleştirmesi, İslam’a aykırı olmayan bilgi edinme yollarının kabul edilmesi

10. Müslüman ülkelere uygun yeni psikometrik testlerin oluşturulması


Ağılkaya Şahin'in sıraladığı maddeler bu şekilde. Aslında bizler için olayın nasıl ilerlemesi gerektiği çok sistematik bir şekilde verilmiş. Daha çok alanda akademik çalışanlara iş düşse de, tüm ruh sağlığı çalışanların üzerine düşen görevler var. 

Çalışmada Malik Bedri'nin bu konuda görev alacak kişilerin vasıflarından bahsettiğine de yer verilmiştir. O kısımları çalışmadan okumanızı tavsiye ediyorum. 

Burada kısaca önemine binaen bu konuyu ayrıca ele almak istedim. Bir de Malik Bedri, Seyyid Kutub, Muhammed Kutub, Bediüzzaman gibi isimlere de ayrıca bilimin Islamileştirilmesi konusunda dikkat çekmek isterim.

Yararlanılacak kaynaklardan bahsettikçe bu mesele daha da açılacaktır diye umuyorum.

En iyisini Allah bilir. 

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Okumaya başlama- ilmun nefsi öğrenebileceğimiz alimler

Bir önceki yazımda güncel yazılardan ve bunlara yaklaşım tarzım konusunda bir şeyler yazmıştım. Şimdi ise kendi çapımda yaptığım okumalarda bir diğer boyut olan islam alimlerinin bu alanda çalışmalarından bahsedeceğim. Bu kişileri bilmek onlar üzerine okumalar yapmak mevzuya farklı bir boyut katacaktır. Zaten genel anlamda yapılan tez ve makale okumalarında bu alimlere yapılan atıf görülecektir. Bu sebeple onların da çalışmalarına vakıf olmak bize yol gösterecektir. Daha sonra ise günümüzde bu konuda çalışan isimlerden bahsetmeye çalışacağım.  İlmun nefse eserlerinde yer vermiş alimler; 1.      Hâris el-Muhâsibî Haris El Muhasibi’nin hayatı hakkında ayrıntılı bilgi için diyanet islam ansiklopedisinden ( https://islamansiklopedisi.org.tr/muhasibi ) ve çeşitli kaynaklardan yararlanabilirsiniz. Bulunması kolay bilgiler olduğu için uzun uzadıya burada alıntı yapıp da sayfayı uzatmıyorum. Günümüz teknoloji çağı malum olduğu üzere insanlar uzun olduğunu düşündük...

islami psikoloji okumasına giriş

Merhabalar, öncelikle kendimi tanıtayım. Ben psikolojik danışmanlık ve rehberlik mezunu bir bireyim. Vaktiyle bir de ilahiyat ön lisans okumuştum. Lisansa tamamlarım diye düşünmüştüm ama sonradan vazgeçtim. Çünkü din psikolojisi alanında çalışmayı düşünüyordum. Sonra ise aslında çalışmak istediğim alanın din psikolojisi değil de islami psikoloji olduğunu gördüm. Çünkü din psikolojisi bir tık daha farklı bir şey. Inanç sistemleri vs. Oysa ben psikolojide geçen her şey islamda nedir veya dinimizle uyuşmayan kavramlar aslında nasıl olmalı yorumlanmalı gibi şeyleri merak ediyordum. Yanlış anlaşılmasın uzman vs hiç değilim. Aslında vaktiyle yüksek lisans için başvurdum. Kazandım da ancak çalıştığım ille arası cok uzak olunca gidemedim bırakmak zorunda kaldım. Olduğum yerde aile danışmanlığı ve eğitimi yüksek lisansına başladım. Ancak istediğim tam olarak o olmadığı için tezi yazmadım. Kısaca onu da tez döneminde bıraktım. Oysa tez konum çok güzeldi:) neyse konumuz bu değil. Bir gün belki ha...

Okumaya başlama- yararlanılabilecek kaynaklar

  Uzun zaman sonra tekrar bir şeyler yazmaya niyetlendim. Elimden geldiğince okuma yapmaya devam ediyorum. Bu süreçte El Muhasibi’nin çevirilmiş kitaplarından okudum. Çok fazla o konuda yazacak bir şeyim yok. Bu hafta İnstagramda islami psikoloji ile ilgili bir sayfa gördüm ve bu beni heyecanlandırdı. Çünkü sayfayla ilgilenen insanlar olması çok güzel. Farklı farklı insanların bu konuda katkı sağladığını görmek güzel. Yalnız olmadığım hissini uyandırdı ve bu durum bende tekrar bir çalışma azmi yarattı. Bu zamana kadar bu alanla ilgilenen herkesin kendince bir metot geliştirdiğini ve çabaladığını gördüm. Sistematik ilerleyen bir durum olmadığı için bu şekilde henüz özellikle Türkiye adına uzun bir yolumuz var. Ancak bir arkadaşım psikolojik danışma sürecinde islami metotları kullandığını söyledi. Buna çok sevindim. Bunun için illa çok fazla kuramsal bilgiye gerek yok, sadece kullanmayı dene dedi. Zaten şuan ünlü psikoterapistlerin de kendi metotlarını ilk başta deneyerek kuramsallaş...